13 lutego 2024 mija rok od \u015bmierci Wies\u0142awa K\u0119pi\u0144skiego, kt\u00f3ry jako jedenastolatek zbieg\u0142 z miejsca egzekucji sprzed Cerkwi \u015bw. Jan Klimaka w trakcie Rzezi Woli 5 sierpnia 1944 roku. Swoje dzieje opisa\u0142 po latach w ksi\u0105\u017cce „Sze\u015b\u0107dziesi\u0105ty pierwszy” (Czytelnik 2006).<\/p>\n\n\n\n
Tak oto opisuje histori\u0119 ka\u017ani i cudownego odnalezienia Ksi\u0105\u017ceczki Kasy Chorych, kt\u00f3ra przele\u017ca\u0142a na miejscu zbrodni, jakby na niego czekaj\u0105c.<\/p>\n\n\n\n
Pi\u0105tego sierpnia w sobot\u0119 rano matka dopilnowa\u0142a, by\u015bmy si\u0119 z Sylwusiem umyli, da\u0142a nam czyst\u0105 bielizn\u0119, nakarmi\u0142a czym mog\u0142a i tak trwali\u015bmy w ciszy i trwodze. Oko\u0142o godziny dziewi\u0105tej, a mo\u017ce dziesi\u0105tej zamarli\u015bmy z przera\u017cenia, bo nagle kolby karabin\u00f3w niemieckich zacz\u0119\u0142y wybija\u0107 szyby w okienkach. Ukaza\u0142y si\u0119 lufy i rozleg\u0142 si\u0119 wrzask \u201eraus, raus”. Czy s\u0105 s\u0142owa, \u017ceby opisa\u0107 \u015bmiertelne przera\u017cenie? Zacz\u0119li\u015bmy wychodzi\u0107 schodami pod g\u00f3r\u0119 na zewn\u0105trz cerkwi. Nie jestem w stanie ani powiedzie\u0107, ani opisa\u0107, co si\u0119 z lud\u017ami id\u0105cymi w szeregu dzia\u0142o. Jak si\u0119 zachowywali? A czas taki kr\u00f3tki. Tylko sto krok\u00f3w od wyj\u015bcia z cerkwi do rowu. Dzi\u015b i zawsze widz\u0119 dok\u0142adnie to, co si\u0119 dzia\u0142o przy mnie w tych minutach, ale nie s\u0142ysz\u0119 nic. Nie s\u0142ysz\u0119 nawet siebie samego, jak prosz\u0119 prowadz\u0105cego nas Niemca, \u017ceby nie zabija\u0142. Dziwne, bardzo dziwne, \u017ce w pami\u0119ci mojej zosta\u0142y tylko obrazy jakby dzi\u015b widziane, jedne mniej, drugie bardziej wyraziste, a \u017cadnych g\u0142os\u00f3w ani d\u017awi\u0119k\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n Ojciec m\u00f3j szed\u0142 pierwszy. Ja z matk\u0105, kt\u00f3ra nios\u0142a Sylwusia na r\u0119ku, na ko\u0144cu pochodu sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu jeden skaza\u0144c\u00f3w. Gdzie\u015b w tym szeregu m\u00f3j brat i jego \u017cona w ci\u0105\u017cy. Nios\u0142a w sobie dziecko, kt\u00f3re nigdy nie ujrza\u0142o \u015bwiata! G\u0142osu mojej matki, kt\u00f3ra jak w ob\u0142\u0119dzie powtarza\u0142a \u201ezabij\u0105 nas, zabij\u0105 nas, zabij\u0105 … ” nie s\u0142ysz\u0119 dzi\u015b. Jak to mo\u017cliwe?<\/em><\/p>\n\n\n\n Wprowadzono nas do rowu i ustawiono rz\u0119dem. Za plecami naszymi wa\u0142 okalaj\u0105cy cmentarz. Trzy szeregi wojska, stoj\u0105ce z trzech stron ulicy, odcinaj\u0105 drog\u0119 ucieczki. Na torach tramwajowych, kilkana\u015bcie metr\u00f3w od naszych piersi, stoi ju\u017c karabin maszynowy na rozkraczonych podp\u00f3rkach. Nad nim oficer. Wszystko przygotowane jak na defilad\u0119 – pod sznurek. \u0141ad i porz\u0105dek i\u015bcie niemiecki, komendy znienawidzon\u0105 mow\u0105. Przy karabinie maszynowym zwisa ta\u015bma b\u0142yszcz\u0105cych pocisk\u00f3w, kt\u00f3re za chwil\u0119 b\u0119d\u0105 zabija\u0107. Jest pi\u0119kny, s\u0142oneczny dzie\u0144 sierpniowy, s\u0142o\u0144ce o\u015blepia skaza\u0144c\u00f3w i mnie. Mijaj\u0105 sekundy. Nagle robi\u0119 zwrot do ty\u0142u, twarz\u0105 do wa\u0142u. Wbiegam te kilka metr\u00f3w pod g\u00f3r\u0119. Na g\u00f3rze upad\u0142em, stoczy\u0142em si\u0119 bezw\u0142adnie pod ogrodzenie z drut\u00f3w kolczastych. Le\u017c\u0105c, nie wiem jak d\u0142ugo, jestem niewidoczny dla Niemc\u00f3w robi\u0105cych swoj\u0105 robot\u0119. Nasyp wa\u0142u zas\u0142ania mnie dok\u0142adnie.<\/em><\/p>\n\n\n\n Ockn\u0105\u0142em si\u0119. I znowu martwa cisza. Nie s\u0142ysza\u0142em \u017cadnych g\u0142os\u00f3w. Przedar\u0142em si\u0119 przez druty kolczaste, kt\u00f3re szarpa\u0142y mi ubranie, jakby nie daj\u0105c mi uciec. Bieg\u0142em przez cmentarz. Jeszcze nikt mnie nie szuka\u0142, nie goni\u0142. Niemcy zobaczyli, \u017ce pad\u0142em trafiony, pomy\u015bleli, \u017ce ju\u017c nie \u017cyj\u0119. Nie spieszyli si\u0119, \u017ceby sprawdzi\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n (…)<\/p>\n\n\n\n